Biofilm wciąż pozostaje jednym z najtrudniejszych do kontrolowania zagrożeń środowiskowych w zakładach produkujących żywność gotową do spożycia (RTE). Pomimo stosowania procedur CIP oraz rutynowych metod kontroli higieny, jego obecność może nie być ujawniana na wczesnym etapie. Artykuł omawia ograniczenia klasycznych narzędzi kontrolnych oraz rolę inspekcji wizualnej jako elementu wspierającego zarządzanie ryzykiem biofilmu w obszarze produkcyjnym.
W zakładach przetwórstwa mlecznego produkujących żywność RTE, Listeria monocytogenes stanowi poważne zagrożenie. Nawet przy prawidłowo zaprojektowanych procedurach CIP i COP, regularnych badaniach mikrobiologicznych, bakterie tego gatunku mogą utrzymywać się w przestrzeni produkcyjnej. Mają one zdolność do uczestniczenia w tworzeniu biofilmu, który rozwija się lokalnie, często w strefach trudnodostępnych. Jego struktura wykazuje podwyższoną odporność na rutynowe procesy mycia i dezynfekcji. Uzasadnia to potrzebę 
uzupełnienia klasycznych metod kontroli higieny o narzędzia wspierające wczesną identyfikację obszarów ryzyka związanego z biofilmem oraz ukierunkowanie precyzyjnych działań naprawczych.
Biofilm stanowi istotny problem operacyjny z perspektywy codziennego funkcjonowania zakładu produkcyjnego, ponieważ może rozwijać się bez widocznych oznak zewnętrznych i jednoznacznego odzwierciedlenia w wynikach rutynowych kontroli. W konsekwencji zakład może funkcjonować w pozornie stabilnych warunkach higienicznych, podczas gdy biofilm stopniowo staje się trwałym elementem środowiska produkcyjnego. W praktyce zakładowej kontrola higieny opiera się na połączeniu badań mikrobiologicznych i testów ATP. Metody te stanowią fundament systemów bezpieczeństwa żywności i zapewniają kontrolę zgodności higienicznej. Jednak ze względu na swój punktowy i retrospektywny charakter nie zawsze pozwalają na ocenę skuteczności higieny w skali całej instalacji. W efekcie działania korygujące podejmowane są dopiero po uzyskaniu niezgodnych wyników, często, gdy biofilm zdążył już utrwalić się w otoczeniu produkcyjnym.
Lampa detekcyjna UV-A BioDtex zapewnia wczesny, wizualny sygnał ostrzegawczy wspierający ocenę skuteczności mycia oraz identyfikację obszarów potencjalnego ryzyka związanego z obecnością biofilmu, zanim w środowisku produkcyjnym dojdzie do jego przyrostu. Zasada działania lampy polega na ujawnieniu sygnałów związanych z obecnością struktur biofilmu czy zanieczyszczeń organicznych na obszarach podwyższonego ryzyka, jak spoiny spawów, zagłębienia czy załamania. Urządzenie BioDtex nie zastępuje badań mikrobiologicznych ani testów ATP. Pełni rolę narzędzia wspierającego weryfikację wizualną i decyzje operacyjne po zakończeniu procesu mycia, poprzez wskazanie miejsc wymagających dodatkowej kontroli lub doczyszczenia.
Detekcja oparta na fluorescencji
Lampa UV-A BioDtex jest urządzeniem detekcyjnym, wykorzystującym zjawisko fluorescencji do wizualnej identyfikacji biofilmu oraz zanieczyszczeń organicznych. Emitowane promieniowanie UV-A wzbudza fluorescencję wybranych zanieczyszczeń, co generuje widoczny sygnał w postaci emisji światła w zakresie widzialnym i zwiększa kontrast względem tła. Mechanizm ten nie polega na identyfikacji mikroorganizmów gatunkowo, lecz na ujawnieniu sygnałów związanych z obecnością struktur biofilmu czy zanieczyszczeń organicznych, a także obszarów podwyższonego ryzyka ich utrzymywania się. Lampa BioDtex nie zastępuje badań mikrobiologicznych ani testów ATP, lecz pełni rolę narzędzia działającego w czasie rzeczywistym, wspierającego weryfikację wizualną i decyzje operacyjne po zakończeniu procesu CIP poprzez wskazanie miejsc wymagających dodatkowej kontroli lub doczyszczenia. W praktyce pozwala to na wczesną identyfikację obszarów wymagających działań korygujących, ograniczenie reakcji wyłącznie do konkretnych stref oraz przerwanie ciągu zdarzeń prowadzących do utrwalenia biofilmu, szczególnie w obszarach produkcji i pakowania żywności gotowej do spożycia (RTE).
Skuteczność potwierdzona zewnętrznymi testami
Lampa UV-A BioDTex została poddana badaniom przez Campden BRI, niezależny, międzynarodowy instytut badawczo-doradczy, specjalizujący się w bezpieczeństwie żywności. Zgodnie z wynikami przeprowadzonych testów potwierdzono, że wskazuje obecność jedno- i wielogatunkowych biofilmów typowych dla branży spożywczej, także w przypadku nierównomiernego rozmieszczenia. Testy wykonano z użyciem kluczowych patogenów przemysłowych, m. in. Listeria monocytogenes, Salmonella czy bakteria E. coli. Rezultatem przeprowadzonych testów jest wyraźna fluorescencja, odróżnialna od tła i resztek organicznych czy pozostałości detergentów typowych dla procesu produkcyjnego. W efekcie wynik detekcji pozwala precyzyjnie zidentyfikować miejsca, w których proces czyszczenia jest niewystarczający, nawet przy niskim poziomie skażenia.
Audytowanie i tworzenie dokumentacji
Urządzenie BioDTex daje możliwość wykonywania dokumentacji fotograficznej z inspekcji i wspiera proces raportowania. Dział odpowiadający za jakość może pozyskać bieżącą informację inspekcyjną dotyczącą skuteczności mycia, a także przygotować dokumentację dla audytorów zewnętrznych. BioDTex ułatwia identyfikację miejsc wymagających dodatkowego czyszczenia, dzięki czemu możliwe jest potencjalne skrócenie czasu przestoju w cyklu produkcyjnym. Wizualne efekty jakie daje wykorzystanie lampy BioDTex, mogą mieć też realny wpływ na postrzeganie wagi procesów higienicznych przez pracowników. Regularne inspekcje z użyciem urządzenia podnoszą świadomość zagrożeń i pozytywnie motywują do przestrzegania procedur czystości.
Praktyczne zastosowanie BioDTex w zakładzie przetwórstwa mlecznego 
BioDTex ma zastosowanie przy codziennych kontrolach wewnętrznych linii produkcyjnych, ale też podczas przygotowań do audytów zewnętrznych. Urządzenie jest szczególnie przydatne w miejscach trudnodostępnych: pod taśmociągami, w szczelinach maszyn, na powierzchniach bezpośredniego kontaktu z produktem oraz w strefach wysokiego ryzyka. Dzięki kompaktowej konstrukcji inspekcja jest możliwa do przeprowadzenia nawet w trakcie trwania zmiany, w zaplanowanych oknach operacyjnych. Wyniki można natychmiast przekazać zespołowi odpowiedzialnemu za utrzymanie czystości, co pozwala na szybkie podjęcie ewentualnych działań naprawczych. Producent zaleca stosowanie lampy w warunkach ograniczonego oświetlenia oraz używanie okularów ochronnych chroniących przed promieniowaniem UV. W przypadku wątpliwości dotyczących rodzaju wykrytych zanieczyszczeń, interpretacja wyników może być dodatkowo wspierana testami ATP lub analizą laboratoryjną.
Wykorzystanie Lampy UV-A BioDTex do raportowania ESG
Lampa BioDTex w kontekście zarządzania higieną może stanowić wsparcie regularnego monitoringu operacyjnego oraz dokumentowania działań dotyczących identyfikacji biofilmu. Dane i zapisy powstające w toku regularnych inspekcji mogą stanowić materiał wejściowy dla systemów zarządzania jakością i środowiskiem, wykorzystywanych następnie w raportowaniu niefinansowym wymaganym przez obowiązujące regulacje. Wizualne zapisy inspekcji oraz ich archiwizacja wzmacniają transparentność procesów kontrolnych, ułatwiając nadzór wewnętrzny i przygotowanie do audytów zewnętrznych. W tym ujęciu BioDTex pełni funkcję elementu infrastruktury operacyjnej, który zwiększa wiarygodność danych ujawnianych w raportach wynikających z CSRD, dotyczących zarządzania ryzykiem, zrównoważonego wykorzystania zasobów oraz kultury bezpieczeństwa w organizacji.
Agnieszka Kopecka, inter Arma Sp. z o.o.
OFICJALNY DYSTRYBUTOR W POLSCE
✆ +48 12 283 02 63
ul. Krakowska 60, 32-064 Rudawa
